Dran xưa -Ngôi trường Tiểu học đầu tiên – pháp trường và thầy giáo tử tù

Sau chiến tranh,đến năm 1947 lủ trẻ con ở Dran được tập trung lại cho đi học. Học nhưng chưa có trường. Chính quyền lúc bấy giờ mượn ngôi nhà của ông Tư Độ (nhà ông Nghiệp,đối diện trường Ngô Gia Tự).Ngôi nhà gỗ nền đất lợp tôn dược cơi nới kéo dài thêm ba lớp về phía Lữ quán. Ông Tư Độ thuộc dạng cây đa cây đề của Dran xưa. Chẳng những cho mượn nhà mượn đất mà còn giúp đỡ nhiều cho trường trong thời kỳ phôi thai. Cổng nhà thành cồng trường mang bảng hiệu “Ecole de Dran”.Thoạt đầu trường co ba lớp: Cua Ân-Phân-tanh,Cua Prê-pa-ra-toa vua Cua Ê-lê-mân-te (cours Enfantin,cours Préparatoire et cours Elémentaire –lớp 1,lớp 2 và lớp 3).
Thời ấy,nam công chức và giáo viên đều mặc âu phục. Thế mà,thầy giao dạy Cours Enfantin quanh năm mặc chiếc áo dài đen bạc phếch,đó là Thầy Giáo Khuông. Thầy Khuông vóc người nhỏ thấp,da ngăm đen,gương mặt khắc khổ chỉ có đôi mắt sáng một cách kỳ lạ.
Một hom,trong lúc học trò đang chăm chú làm bài bỗng có tiếng xe dừng trước cổng trường,hai tên mật thám Pháp vào thẳng lớp l,còng tay rồi đưa thầy đi mà chẳng cần nói mmột lời trước sự ngơ ngác của cả trường.
Pháp trường? Dran từng có một pháp trường. Các bạn muốn hỏi pháp trường ở đâu hả? Thì ngay trước tầm mắt các bạn dấy thôi,gần gốc cây nhản cổ thụ,chính xác hơn là ngay chỗ Đài Liệt sĩ bây giờ đó.
Buổi sáng ngày xử bắn,từ sớm tinh mơ bọn lính Pháp đã vào từng nhà lùa đồng bào ra tập trung tại ngã ba,ai không đi không được,ra để bị xem. Trên khoảng đất đó,ba cái trụ đã được dựng lên đâu từ đêm hôm trước. Ba người đàn ông tiều tụy,rách rưới bị trói vào cột,mắt bịt băng vải đen. Một loạt súng vang lên,ba con người gục xuống trong đó có Thầy Khuông,Thầy Giáo của trường tôi. Thầy đã chết vì Thầy là Việt Minh . Còn hai người kia là ong Kiểm Kĩnh (ba của cô Đào Minh Lý)và ông Xã Huy.
Bây giờ trở lại ngôi trường nhỏ nhé! Theo tời gian,ngôi trường tuần tự được mang các tên như sau:
- Ecole de Dran
- Ecole Primaire de Dran
- Ecole Primaire Complémentaire de Dran
- Trường Tiểu Học Cụ Thể Dran
- Trường Tiểu Học Đơn Dương
- Trường Tiểu Học Cộng Đồng Đơn Dương
Thoạt đầu,trường chưa có hiệu trưởng. Hiệu trưởng kiêm nhiệm là Thầy Đào Hữu Hanh làm việc tại quận hành chánh. Qua niên khóa sau mới có hiệu trường chính thức là Thầy Ngô Văn Sòng. Thầy Sòng dáng to cao,mạnh khỏe. Thầy nói tiếng Pháp rất giỏi. Vừa là hiệu trưởng vừa phụ trách Cua Mo-den l (Cours Moyen 1 année –lớp nhì nhứt niên). Ở trường,Thầy là người nghiêm khắc nhưng khi ra sân bóng Thầy rất cởi mở. Chơi ở vị trí hậu vệ cùng với ông Châu Hải(bố của bà Lễ Ký) đó là hai hậu vệ nỗi tiếng trong đội bóng hỗn hợp Pháp Việt. Thầy chiếm được sự tín niệm của đồng đội cũng như sự quý mến của người hâm mộ.
HỌC TRÒ DRAN XƯA HỌC HÀNH,THI CỬ RA SAO?
Chuyện học hành thoật vô cùng thoải mái. Thời khóa biểu sáng: 08h-10h30. Chiều: 14h-16h30. Ngày hai buổi cắp sách đến trường.Học thì ít mà chơi thì nhiều vì thời gian rộng rãi quá.Chúng tôi học chương trình song ngữ Pháp Việt. Tiếng Pháp là chính,tiếng Việt ít thôi. Nói thì nnói vậy chứ thức ra chúng tôi học rất nhiều môn,để tôi liệt kê ra các bạn xem thử nhé!
CÁC MÔN HOC;
- Arithméthique - Số học
- Géométrie - Hình học
- Problème -Tính đố
- Dictée - Chính tả
- Dictée VN - Chính tả tiếng Việt
- Rédactiion - Làm văn
- RédactionVN - Làm văn tiếng Việt
-Vocabulaire -Ngữ vựng
- Grammaire - Ngữ pháp
- Lecture - Tập đọc
- Lecture VN - Tập đọc tieng Việt
-Lecture récréative - Tập đoc giải trí(cuối tuần)
- Histoire – Géographie - Sử-Địa
-Elément de science - Khoa học
- Morale - Luân lý
- Hygiène - Vệ sinh
- Instruction Civique - Công dân
- Agriculture - Trồng trọt
- Ecriture - Tập viết
- Caractères chinois - Chữ Hán
- Travail manuel -Thủ công
- Dessin à vue - Vẽ nhìn đồ vật
- Dessin à ligne -Vẽ theo dòng
- Dessin fin de la semaine - Vẽ cuối tuần
- Education physique - Thể dục
Các bạn thấy chưa,học sinh lớp năm mà học như thế hơi “bị” nhiều phải không? Thế nhưng bọn chúng tôi chẳng thấy vất vả gì lắm. Thầy dạy tận tâm,trò học chăm chỉ nên dù chỉ lớp nămnhưng học trò thời bấy giờ đã được trang bị một lượng kiến thức tồng quát tương đối tốt. Một số có thể viết thư thăm hỏi hoặc làm đơn xin việc bằng tiếng Pháp.
Thích nhất là tiết hoc Tập đọc giài trí. Tùy theo bài, Thầy cho học sinh luân phiên đóng vai các nhân vật trong chuyện,đàm thoại bằng tiếng Pháp. Chỗ nào sai Thầy cho dừng lại để sửa cách phát âm. Có lẽ nhờ vậy mà học sinh trường tôi khá hơn các trường khác.
Còn chuyện thi cử cũng bình thường,thi hầu hết các môn đã học. Mỗi năm thi hai đợt: Đệ nhất và Đệ nhị Lục cá nguyệt. Điểm thi hai học kỳ dùng để xxếp hạng cuối năm.
KỲ THI RI-ME ( PRIMAIRE) ĐẦU TIÊN
Năm học 1950-1951 nhà trường chọn một số hoc sinh khá trong Cours Moyen 2 lập nên Cours Supérieur (lớp nhứt) để tham dự kỳ thi Primaire sẽ được tổ chức vào tháng bảy.
Bọn chúng tôi,sáu nam một nữ được Thầy Sòng chăm chút nhiều hơn. Khoa thi này được diễn ra từ ngày 2.7.51 (Session 02 Juillet 1951). Trước hom thi một ngày,chúng tôi phải khăn gói lên Dalat,ở tạm tại Hôtel Saigon trên đường Minh Mạng. Chiều hôm ấy,Thầy dẫn chúng tôi đi xem trường thi và tìm xem ai sẽ ngồi ở phòng nào. Địa điểm thi là trường nữ tức trường Đoàn Thị Điểm ngày nay. Sáng hom thi,thí sinh tập trung,trường tây trường ta lẫn lộn. Hoc sinh cac trường Taberd,Couvent des Oiseaux cũng như học sinh tại thành phố ăn mặc thật đẹp. Còn lũ chúng tôi,bọn học trò nhà quê trông có vẻ luộm thuộm,gà tồ…
Mỗi phòng thi có một giám thị chính người Pháp và một giám thị phụ người Việt. Phòng tôi gặp một cô giáo người Pháp. Rất may, cô đọc,nói thong thả,rõ ràng,không nuốt chữ nên chúng tôi rất tự tin. Kỳ thi ê-cri (thi écrit-thi viết) kéo dài đúng ba ngày rồi tạm dừng chờ kết quả. Sau khi có kết quả thi écrit chúng tôi lại phải trở lên Dalat lần nữa để thi ô-ran (thi orale-thi vấn đáp).
Trước đó,cac Thầy,Cô xem đề thi thấy khó quá nên chỉ mong sao đậu được ba bốn đứa là tốt rồi. Thế mà,một điều kỳ diệu đã xãy ra: Học sinh của Ecole de Dran thi đậu 100% (7/7)! Cả trường mừng vui không kể xiết,nhất là Thầy tôi,người đã bỏ công chăm sóc chúng tôi suốt mùa thi.
(còn tiếp)

Giáo viên trương Tiểu học Dran viếng thăm Quan Âm Học Hiệu - Người mặc Complet trắng , đứng giữa là thầy Sòng.



Thi Đệ nhất lục cá nguyệt :Vẽ bản đồ theo trí nhớ

Thi Đệ nhất lục cá nguyệt : Tập viết

Thế dục đồng diễn của nữ sinh trương Tiểu học Dran

DRAN XƯA (tt)

Ngược xuống Đông thì sao?
Từ ngã ba di dọc theo dường Lê Lợi,các bạn nhìn thấy những dãy phố cũ nát hai bên,từ Lễ Ký đến Tân Mỹ,từ Tư Lén đến Café Tín,nói chung những ngôi nhà xây ấy đều có chung một sở hữu chủ người Pháp là ông A-vi-a (Aviat)`,kể cả khu xưởng cưa,kho lương thực,nhà thương cũ. Aviat chiếm lĩnh gần hết vùng trung tâm. Riêng chỗ Trung Dung xưa là Ret-tô-rân – Ba Dăng-xinh (Restorant-Bar dancing)phục vụ cho người Pháp. Chủ nhân của nó là một viên sĩ quan tên Lorette. Cả vùng đất đó cho đến dầu đường Hai Bà Trưng cho đến sau rạp hát là trại gia cầm của ông ta. Đi đến cuối đường Lê Lợi,bên trái là chợ Lạc Nghiệp. Chợ Lạc Nghiệp không phải là chợ Dran. Chợ Dran rất nhỏ nằm đối diện với rạp chiếu bóng tức khu đất trước nhà ông Bảy Nóc mà giờ người ta thường gọi là khu chợ cũ.
Sở dĩ tôi kể về chợ Lac Nghiệp vì nó có câu chuyện hay hay. Là người Dran chắc bạn từng nghe câu vè:
Chùa (của) ông Dậu
Chợ (của) ông Danh
Xã (của) ông Thành
Gỗ xăng (của) ông Phú
Người ta nói vạy có lẽ thuận miệng cho vui thôi vì thấy nhân vật này quá gắn bó với sự việc kia chứ chùa làm sao là của riêng ông Dậu? Xã đâu thể nào là của ông Thành? Gỗ Xăng thì chắc chắn của ông Phú rồi vì ông là doanh nhân mà. Riêng chỡ ông Danh thì cần xem lại. Tất nhiên chợ không thể nào là của ông Danh nhưng nhờ có ông nên mới có chợ. Ông được coi như là người hiến kế để ông Tou-Prong-Hiou hiến đất xây chợ. Hiến đất xây chợ vừa được danh vừa có lợi tại sao không hiến? Ông Tou-Prong-Hiou hiến diện tích đất vừa đủ xây ngôi chợ nhưng được phân lô bán nền diện tích chung quanh.
Có lẽ nên phác họa đôi nét về nhân vật này. Ong T.P.Hiou là một địa chủ thực sự. Gần hết cánh đồng K3 là của ông. Ông cũng là mạnh thường quân có nhiều đóng góp cho Dran. Gia đình Tou Prong cùng với gia đình Hán Đăng ở Diom là hai gia dình người Thượng nhưng sống theo phong cách Âu tây. Nhắc đến nhà Tou Prong chắc chắn là phải nhắc đến các cô gái xinh đẹp Tou Prong Nay Thương,Tou Prong Nay Sương,Tou Prong Nay Annette…
Thôi,mình qua cầu Dran nhé!
Chiếc cầu này dược xây xong năm 1922. Cầu hẹp,đó là cầu cũ. Còn cầu hiện nay duoc công binh xây lại sau tran lụt 1970. Từ đầu cầu xuống đén ngã ba Đường Mới gọi là xóm Đường Dầu chứ chưa có tên là Đường Mới Ngoài như bây giờ. Phía bên phải là một sân vận động cực lớn. Đây là nơi tổ chức các lễ hội hằng năm như đá bóng,đua ngựa,đua xe đạp,thi điền kinh v.v…(chuyện bên lề: Trong một cuộc thi chạy cự ly 3000m có một vận động viên mang áo số 7. Anh ta chạy mới 2/3 đường thì đuối sức nên xẹt vào trong bụi rậm bên lề nằm thở dốc. Thế là đất Lạc Thiện có một nhân vật mang chết tên Bảy Xẹt).
Chúng ta đi tiếp nhé. Hết quảng đường dầu đền ngã ba Đường Mới mình nên rẽ phải để vào thăm Thác Hòa Bình. Thác Hòa Bình rất đẹp,tuy không hùng vĩ nhưng rất đặc biệt khi ta lội ngược dòng để chiêm ngưỡng vẻ đẹp thác chồng lên thác. Mình nghỉ chân ở đây một lúc. Tại sao lại có tên chùa Bà Xám? Bà Xám là một phụ nữ Việt có chồng người Pháp – ông Houiller. Tứ thời bát tiết,mỗi khi ra đường ông luôn mặc bộ complet màu xám. Dân địa phương cứ gọi là ông Xám cho tiện,lâu ngày thành tên. Bà Xám là người mộ đạo,bỏ tiền ra xây dựng ngôi chùa này nên mới gọi là chùa Bà Xám. Chùa có tên là Giác Nguyên nhưng chẳng mấy ai dùng tên này. Ngày nay,chùa Giác Nguyên được sửa sang,xây dựng thêm đồ sộ hơn,rực rỡ hơn nhưng đã mất đi cái không gian yên tĩnh,trầm mặc trước kia mà mỗi khi ai có tâm sự gì buồn,cứ lên chùa ngồi trước cổng tam quan lắng nghe tiếng chuông chùa nhẹ rơi,mắt nhìn về dòng Danhim lượn lờ trọi thì bao phiền muộn đều tan bién.
Bạn sinh ở Lâm Tuyền? Thế bạn có biết Bàu Nước ở đâu không? Xin thưa,Bàu Nước chính là Lâm Tuyền đó. Cuối Lâm Tuyền mình xuóng dốc La-Se (Lachaise).Tên dốc Lachaise chỉ có tứ khi ông Lachaise về cư ngụ ơ đây. Trước kia nó được gọi là Dốc Am Bà. Ở đây cây cối um tùm,rậm rạp,đường sá vắng tanh hiếm thấy bóng người,cảnh vật cứ rờn rợn. Bọn chúng tôi mỗi lần đi ngang đây,đứa nào cũng lấy ngón tay cái bấm đầu ngón áp út làm ấn Kiết Tường để….đuổi ma!
Thế là mình đã đến Suối Cát tức Phú Thuận . Xin nhắc rằng , trước năm 1955 không hề có nhưng địa danh như Lâm Tuyền , Phú Thuận ….Sứoi Cát còn gọi là Eo Gió , nếu muốn cho Tây hơn cũng có thể gọi là Ben-lờ-vuy (Bellevue) . Bellevuecũng là tên nhà ga xe lửa và và cả của con đèo từ Dran xuống Krôngpha . Đèo Bellevue quanh co trên 25 km được đổi thành đèo Ngoạn mục cũng sát nghĩa vô cùng . Thả xuống dốc quảng chừgn 9 km ta đến Ac-brơ-xec (Arbre Sec) –Cây Khô . Bót gác Cây Khô là chốt chặn cuối cùng , mình phải quay lại vì nếu thò chân sang bên kia là dẫm phải lỗ mũi của Ninh Thuận rồi.
Về phương Nam có gì ?
Lên hướng Nhà Thờ đường hẹp và hơi thiếu vệ sinh . Xuống hướng cầu thì nhà cửa san sát nên từ café Lễ Ký đến cầu Lạc Thiện có thể coi là đoạn đường đẹp nhất . Hai bên đường toàn dã quỳ . Đêm đến , trên quãng đường này là nơi hẹn hò của các đôi bạn , họ sóng vai nhau tỉ tê trò chuyện , đi đến cầu Lạc Thiện thì quay lại . Chỉ thế thôi mà có lúc nó được gọi bằng cái tên thơ mộng “Con đường tình ta đi” .

Bạn có để ý không , phía bên trái khi đến gần cuầ Lạc Thiện có xóm nhà ga , đó là ga Càn Rang . Không , phải gọi cho đúng là ga Cần Răng . Có lẽ hai chữ Cần Răng đọc nghe thô thô , cưng cứng thế nào ấy nên người ta đọc trại thành Càn Rang . Lạc Thiện là lãnh địa của Ô-gia-ri (Osari) ngừời Pháp . Hội trường Lạc Thiện bây giờ, , xưa vốn là chuồng bò của Osari . Tơi cây số 2 tức Cua Đá . Đoạn đường này nhiều cây côi to cao rậm rạp , tán cây che phủ hai bên . Đây là nơi đêm đêm lũ cọp thường ra rình rập . Rủ nhau đi bắn chim mà vào đến đây được xem là “ghê gớm” lắm . Qua Lạc Xuân mình đến La-bui (Labuye) . Đây là vùng của người dân tộc nhưng có một hộ người Kinh là ông Xu Nghĩa . Nhắc đến ông Xu Nghĩa không phải vì ông là dưỡng phụ của bà Dương Thị Kiêm(Cô giáo Kiêm) mà vì ông đã trồng dâu và chế biến thành loại rượu dâu được nhiều người ưa thích . Rượu ông làm ra không bán ngay mà phải lữu giữ một thời gian lâu mới bán . Vì thế rượu rất ngon . Một ly rượu dâu cho thêm đá vào chắc chắn đó là một thức uống tuyệt vời .
HỌA ĐỒ DRAN XƯA
Vùng Lạc Viên , Lạc Lâm , Lạc Sơn chỉ xuất hiện sau cuộc di cư 1954 . Trước đó , vùng này chỉ lau lách , rừng rậm . Thạnh Mỹ ngày nay công sở tòa ngang dãy dọc , đường xá thênh thang ,
đèn đêm rực sáng nhưng các bạn có biết M’Lon mới là tên cúng cơm của Thạnh Mỹ đó . Người ta thường gọi là Lọn cho nó gọn . M’Lon là của người dân tộc thiểu số , lưa thưa vài mươi hộ người Kinh . Dân ở đây , muốn mua sắm thứ gì thì phải ra Dran , còn trẻ em nếu có điều kiện đi học phải kiếm nhà quen để ăn ở trọ . Qua Fimnom rồi đến Liên Khương , còn gọi là Liên Khàng , nếu rẻ phải chạy một mạch thì đến Cội Gia hay La Ba . Xứ La Ba cho ta một giống chuối rất ngon mà mãi cho đến bây giờ nó vẫn giữ được thương hiệu : chuối La Ba . Trong các siêu thị ở Sài Gòn hiện nay chuối LaBa bán cao giá hơn các giống chuối khác .
Còn nếu chạy thẳng ta sẽ đến Gougah (Phú Hội) vì vùng Tùng Nghĩa chỉ xuất hiện sau 1954 , nơi phần đông người tộc Thái sinh sống . Thác Gougah là một danh thắng nằm trong tour du lịch của Đà Lạt . Rời Phú Hội chạy thêm non chục km là Đại Ninh , nơi vừa xây xong một đập thủy điiện khá đẹp , nghe đâu trong tương lai đây sẽ là một điểm dừng chân mới cho du khách bốn phương . Đến đầu cầu Đại Ninh xin stop . Phương Nam dừng tại đây .Các bạn thấy Dran xưa rộng lớn đấy chứ ! Cũng nói thêm để các bạn biết , Dran xưa thuộc vùng đất Hoàng Triều Cương Thổ (Domaine de la Couronne ) . Người ở nơi khác đên phải có người địa phương bảo lãnh . Còn người ở Dran muốn đi xa phải xin giấy “ Laissez-Passez” (giấy thông hành)

Khu nhà thương nhìn từ chùa Giác Hoàng


Chùa Giác Hoàng xưa

DRAN XƯA

Bài viết của tác giả LamNguyen đã đăng trên diễn đàn danhim.net

Một lần dạo chơi trên Danhim.net,tình cờ dược biết có một số bạn trẻ muốn biết về Dran xưa. Chợt nghĩ,ừ nhỉ,sao mình không kể cho các bạn ấy nghe.Nghĩ thi nghĩ vậy,nhưng cứ phân vân,do dự mãi.Dễ chừng có hơn nửa năm sau mình mới quyết định.Bây giờ mời các bạn cùng tôi dạo quanh một vòng Dran Xưa nhé!
ĐÂU PHẢI DRAN XƯA BÉ TÍ TEO. Nếu bạn nghĩ Dran chỉ là một nhúm ba Khu phố lèo tèo thêm chín thôn lân cận thì đó là một nhầm lẫn lớn. Dran xưa rộng lắm. Để xem nên bắt đầu ntừ đâu. Thôi thế này nhé,mình cứ lấy cái vòng xoay ở ngã ba trước Café Lễ Ký làm diểm xuất phát, Nào,cùng đi về hướng tây…
Không biết tại sao,rõ ràng là một con đèo - đèo Dran – Thế mà xưa kia nókhông được gọi là đèo.Người ta chỉ gọi nnó là dốc – Dốc Hòn Bồ.
Dốc Hòn Bồ chạy theo hướng nhà thờ,lượn quanh ôm gần trọn một vòng Đồi Cam. Lại phải dừng ở đây một tí để tìm hiểu vì ssao gọi là đồi cam. Rất đơn giản vì nguyên quả đồi chỉ trồng toàn là cam. Giống cam rất ngon,phần nhiều dùng để chế biến thành công-phi-tuya (confiture) ngay tại trung tâm thị trấn. Đặc biệt ở chân đồi,khoảng từ sau chùa Giác Hoàng đến cua Lan Can có trồng xen kẻ mận. Giống mận vàng,trái có vị chua ngọt,tuy không ngon bằng mận Trại Hầm nhưng cũng đủ sức làm bọn học trò chúng tôi mê mẫn. Rời Đồi Cam ta đến Cua Đôi (còn gọi là cua Cánh Chỏ),qua Cầu Xéo rồi vượt Cầu Treo là ta đến Ac-broa-dê (Arbre Broýe)tức Tram Hành,cái tên nghe kỳ cục.
Nhắc đến Trạm Hành lại nhớ đến nhà thơ Pham Cao Hoàng (thầy giáo Pham Công –PGD Đức Trọng) lúc dạy học tại đây đã có bài thơ :”Mẹ ơi,con đang ở Trạm Hành” trong đó có những câu:
-Con đi qua rừng cao quá đỗi
-Con đi về rừng quá đỗi cao
-Núi cao đụng trời con đụng nỗi đìu hiu…

Nhắc đi nhắc lại từ “cao” để biết rằng Trạm Hành nằm ở độ cao xấp xỉ 1500m,hơn Dalat nhiều. Chính cái độ cao này cùng với cái rét cắt da quanh năm đã cho các cô gái nơi đây sở hữu một nước da mịn màng hồng thắm như thứ rượu hồng đào chưa uống mà say…(Chuyện kể them: Xưa,có một chàng trai Dran si tình mọt cô gái Trạm Hành. Chàng trai ngoại hình xấu xí nhưng hoạt bát đa tài,đặc biệt với ngón đàn violon. Còn cô gái vốn dòng hoàng tộc xinh đẹp dịu dàng. Chàng trai yêu đơn phương nhưng nhờ sinh hoạt chung một đoàn thể nên thường xuyên gặp mặt. Và,chàng trai quyết định cầu hôn,Một cuộc cầu hôn kỳ lạ. Cô gái thì chê là không xứng đôi vừa lứa,còn gia đình lại bảo thiếu hộ đối môn đăng. Thế nhưng chàng trai vẫn kiên trì. Được sự giúp sức của hai vị cao niên có nhiều uy tín,cứ thứ bảy hằng tuần,hai già một trẻ lội bộ từ Dran lên Trạm Hành để dạm vợ. Tuần qua tuần rồi tháng qua tháng,cuối cùng cô gái cũng xiêu lòng và gia đình cũng đòng ý. Thế là họ nên vợ nên chồng. Về sau,với bản lĩnh của mình chàng trai đã trở thành một “đại gia” cua Dran. Gọi là đại gia cũng không quá đáng bỡi cach đây hơn nửa thế kỷ mà ở biệt thự,đi xe con thì không phải ai cũng có. Và họ đã là một gia đình hạnh phúc).
Rời Trạm Hành ta đến Ân-Tray (Entre-Rays) là tên gọi xưa của Cầu Đât. Nói đến Cầu Đất là phải nói đến Sở Trà. Dân Cầu Đất một số ít buôn bán lẻ,còn hầu hết sống nhờ vào cái Sở Trà này. Trà Cầu Đất không ngon,chẳng mấy ai dùng. Nhưng ít ai biết rằng cái loại trà mà ai cũng chê ỏng chê eo đó đã dược đóng bao xuất khẩu để rồi sau khi được “cà,giũa,bôi keo” nó thay hình đổi dạng rồi ẩn mình trong chiếc hộp thiếc sang trọng mang nhản hiệu Tê-noa (Thé noir) tức trà đen. Lúc ra đi giá rẻ như bèo,khi trở lai bằng trăm lần giá xuất. Một ly Thé noir mà cho vào hai viên đường Hiệp Hòa,loại đường cat trắng tinh được nén thành viên hình hộp cở lóng tay cái đã trở thành thức uống cao cấp của giới trưởng giã.
Ra khỏi Cầu Đất,qua cầu Xui Giục chay them một quảng nữa là đến Bốt-kê (Bosquet) còn gọi là Trạm Bò. Phương tây tạm dừng tại đây vì đi thêm chút nữa là Trại Mát thuộc thành phố Dalat rồi.
Ngược xuống Đông thì sao?
(còn tiếp)
Vài hình ảnh về Dran xưa
Hình 1 : Cầu Dran xưa

Hình 2 : Thung Lũng Dran xưa

Hình 3 Phụ nữ dân tộc ít người

Nói chuyện với VTV

Bài viết của tác giả LamNguyên - ông nội của anh cu Gôn , được bố anh Gôn đang trên diễn đàn Thanglongkydao.com với rất nhiều lượt người đọc và comment , sau vì một số sự cố nhỏ nhỏ trên diễn đàn nên Mod Congaco_H1R5 đã gỡ bõ bài này

NÓI CHUYỆN VỚI VTV

Sáng thứ sáu 13.11.09. Bật TV, kênh VTV2 đang phát nửa chừng một chương trình gì đó, tôi đoán chắc là một chương trình về giáo dục con cái sau khi nghe một đoạn đối thoại giữa cô MC và ba phụ nữ khác ( chắc là khách mời ). Cô MC dáng vẻ rất tự tin ( hình như tất cả các MC đều rất tự tin ) thao thao bất tuyệt về mẩu chuyện :” Mẹ Khổng Tử dời nhà”. Một điều mẹ Khổng Tử, hai điều mẹ Khổng Tử…Các khách mời lắng nghe rồi trao đổi cùng MC và ra chiều tâm đắc với câu chuyện đầy tính giáo dục.
-“ Ngạc nhiên chưa?!” Câu chuyện Mạnh Mẫu ( mẹ thầy Mạnh Tử ) dời nhà để tạo môi trường thuận lợi cho việc học tập của Mạnh Tử chắc cũng có nhiều người biết ( nhưng không phải ai cũng biết ).
-Mới đây thôi, trong chương trình Chiếc Nón Kỳ Diệu, MC Tuấn Tú đưa ra một câu hỏi có đáp án là :”Hoa Mẫu Đơn” (tên khoa học: Paconie Suffruticosa). Tiếp theo đó là một đoạn vidéo minh họa. Có minh họa để người xem hiểu tường tận hơn thì quá tốt. Khổ nỗi, hình ảnh minh họa lại là hoa Trang. Hoa Trang không thể là hoa Mẫu Đơn được.
-Xa hơn một chút, cũng trong chương trình Chiếc Nón Kỳ Diệu, MC Long Vũ đưa ra một câu hỏi mà đáp án là “ Tây Du Ký “ với lời gợi ý : “ Đây là bản trường ca của Phật Giáo “.! Trời đất, Phật Giáo làm gì có bản trường ca kỳ cục thế. Ai cũng biết, Tây Du Ký ( của Ngô Thừa Ân ) cùng với Thủy Hử ( của Thị Nại Am ), Tam Quốc Chí ( của La Quán Trung ) và Hồng Lâu Mộng ( của Tào Tuyết Cần ) là bốn tiểu thuyết hay của Trung Quốc. Giá như, lời gợi ý “ Đây là một trong Tứ Đại Kỳ Thư của TQ” thì hay biết mấy.
-Còn trong một chương trình trò chơi âm nhạc, MC Diễm Quỳnh đã từng mạnh miệng khẳng định :” Có hai bài Làng Tôi. Một của Văn Cao và một của Hồ Bắc “ Cô quên béng đi mất bài Làng Tôi rất hay và rất nổi tiếng của Chung Quân.
-Cách đây khá lâu, trong chương trình Đường Lên Đỉnh Olympia, người dẫn chương trình đã trích dẫn hai câu thơ của Huỳnh Văn Nghệ:

"Từ thuở mang gươm đi mở nước
Ngàn năm thương nhớ đất Thăng Long"

-Hai câu trên đọc nghe cũng xuôi tai, cũng hay,nhưng rất tiếc là đã sai với nguyên tác, làm giảm giá trị bài thơ rất nhiều. Hai câu này được trích trong bài “ Nhớ Bắc “

"Ai về Bắc ta đi với
Thăm lại non sông giống Lạc Hồng
Từ độ mang gươm đi mở cõi
Trời Nam thương nhớ đất Thăng Long"

-( Các bạn có thể xem nguyên cả bài thơ này trên Google )
- Có bao nhiêu bà mẹ lẩm nhẩm kể lại chuyện Mẹ Khổng Tử?
- Có bao nhiêu người xem yên tâm hoa Mẫu Đơn là hoa Trang?
- Có bao nhiêu phật tử đã chấp nhận Tây Du Ký là bản trường ca của Phật Giáo?
- Có bao nhiêu học sinh đã chép và học thuộc lòng những câu thơ sai với nguyên tác?
-Cần biết, một số rất lớn người xem đài ít tiếp xúc với sách báo nên thường xem những kiến thức mà VTV cung cấp như là khuông vàng thước ngọc, một mẫu mực nên làm theo. Và như thế là họ đã bị ngộ độc. Ngộ độc thức ăn binh thường chỉ cần vào nằm viện đôi ba ngày là khỏi. Còn ngộ độc thức ăn tinh thần thì biết tính sao đây?
- Những thiếu sót chút đỉnh thì có thể bỏ qua nhưng cung cấp kiến thức sai thì không thể. Cung cấp kiến thức sai tức là làm văn hóa sai. Cái sai của người làm văn hóa nguy hại gấp bội phần so với cái sai của người thầy thuốc. Qua báo Tuổi Trẻ, tôi muốn được nghe lời lý giải từ người có thẩm quyền của VTV.

Lam Nguyen 11-2009

Nhật ký Casio

Sau một thời gian “dùi mài kinh sử” , 2 thầy trò cùng xuống núi hội ngộ quần hùng (thiệt ra là lên núi – lên tới Đà lạt )
Sáng 18/3 hai thầy trò cưỡi trên con Future già nua , dọc đường nó kêu âm ĩ lên tới Đà lạt thì nhìn lại cái “ống pô" đã gãy ra làm đôi – và tất nhiên sau đó tốn mất 150 K thay thế để tìm lại sự êm dịu vốn có của nó .

Dọc đường – phải nói là từ tất cả các con đường dẫn về trường Bùi Thị Xuân để có treo băng rôn biểu ngữ quảng cáo cho cuộc thi – “Ông” CASIO thì “Vòng thi Quốc gia giải Toán trên máy tính CASIO lần thứ X năm 2010” và quảng cáo cho dòng máy mới CASIO 500VNPLUS với tính năng ưu việt giải phương trình bậc hai ra nghiệm dưới dạng căn và giải được bất phương trình bậc hai-bậc 3. Còn “ông” VinaCal thì lại là “Vòng thi Quốc gia giải Toán trên máy tính VINACAL lần thứ X năm 2010” với quảng cào về tính ưu việt giải được hệ 4 phương trình bậc nhất 4 ẩn của dòng máy VinaCal 570 MS . Cả hai ông đều giàu có nên muốn viết sao thì viết vì là đồng tài trợ , riêng “ông Bộ” thì viết : “Vòng thi Quốc gia giải Toán trên máy tính cầm tay lần thứ X năm 2010” để dung hòa quyền lợi của hai đại gia .


8 h sáng họp đoàn , mỗi em được tặng 1 giỏ xách gồm đĩa CD về máy tính cấm tay – 1 chiếc máy VinaCal 570 MS và 1 chiếc áo thun cộc tay màu xanh có lô gô nhà tài trợ với yêu cầu phải mắc áo này trong suốt cuộc thi , không được mặc áo khoác dù trời Đà lạt khá lạnh . Tội nghiệp cho em nào nghiêm túc phải lạnh teo…chim (!) cho tiết trời Đà lạt .

Ngạc nhiên pha lẫn với chút thất vọng khi ông Sở nhà mình không hề cho gà nhà ăn ngủ khách sạn như đoàn bạn - gà nhà ai người ấy chăm – Tiết kiệm đến thế là cùng .
Họp Đoàn 30 phút là xong – suốt buổi chiều chạy rong thế mà phải lên Đà lạt từ 6h 30 sáng . Khiếp thật .
Sở nhà mình hầu như trút được 1 gánh nặng khi các em Lâm đồng không em nào thèm tham quan Vườn Hoa Thành phố theo tiêu chuẩn của thí sinh .


Sáng 19/3 – cuộc thi bắt đầu , sau các thủ tục cần thiết , các thí sinh vào phòng thi , máy vị “sư phụ” số thì đứng bên ngaòi ngóng trông , số thì lang thang cà phê – cà pháo- số làm việc khác .

Vòng vòng hồi cũng hết giờ , gà mình làm được 9 /10 bài – 1 bài tuy không khó lắm nhưng bỏ trắng vì chưa được cọ xát nhiều .. thế cũng quá tốt rồi , chấp phần còn lại 1 năm tư duy , 1 năm kiến thức không phải chuyện đơn giản .
Chiều hôm ấy 2 thầy trò đu cáp treo xuống Trúc lâm Thiền viện vãn cảnh , thư giãn , tìm 1 không gian tĩnh lặng sau bao ngày căng thẳng đầu óc .


Tối lại theo chương trình là đêm giao lưu giữa các đoàn tại Trương CĐSP Đà lạt , có lửa trại , có hội cồng chiêng Tây nguyên , khởi đầu khá hoành tráng . Lúc này mới thấy được sự phân cách giữa thành thị và nông thôn , thành thị thì học chưa chắc đã giỏi hơn nông thôn nhưng khoản vui chơi thì ăn đứt 100% , cũng trong đêm giao lưu này còn có tiệc buffet chiêu đãi các đoàn của nhà tài trợ . Sau khi nhảy múa vui chơi thì bắt đầu màn ăn uống , các tài năng tương lai của đất nước đã thể hiện 1 văn hóa ăn uống rất chi ….kinh dị , sau 15 phút kể từ lúc có lệnh bắt đầu …được ăn , vòng tròn quanh đống lửa đã còn 50 % số thành viên , dưới đất toàn rác và rác , bao bì của các miếng bánh , vỏ chai nước khoáng quăng bừa bãi khắp sân , tệ hơn là những miếng bánh mì Sandwich ăn không hết đước quăng khắp nơi , hoang phí 1 cách lạ lùng và dơ bẩn không thể nào tả xiết .Mệt mỏi với cảnh này nền thầy trò về khách sạn trước để xem TV rồi ngủ .


Đến 6h30 sáng 20/3 , đang ngủ chợt nghe điện thoại reo , hóa ra là Bá (bạn nối khố và là đồng nghiệp) thông báo đạt giải II , vui không tả cảm giác lâng lâng nhưng chưa dám gọi điện về trường vì chỉ là tin hành lang . Năm tháng khổ luyện -150 phút thăng hoa -kết quả thật ngọt ngào . 8h mới bắt đầu lễ tổng kết phát thưởng , mở đầu là nhưng màn văn nghệ cây nhà lá vườn của HS Đà lạt , sau màn 1 cảnh 1 này là bước vào màn chính : công bố giải thưởng và phát thưởng , nín thở chờ từng phút, từng phút mộtvì giải Nhì nên phát thưởng gần cuối , tranh thủ chụp vài tấm ảnh kỷ niệm giữ lại cảm xúc lâng lấng ấy , chầm nhăm vào cu Cầm nên các nhân vật trao huy chương bị đứt đầu đứt tai hết , nhìn mấy tấm ảnh mà buồn cười.
Sau buổi lễ , mình cũng tranh thủ nhảy lên chụp hình chung với sư phụ NguyễnTrường Chấng – tổ sư của môn Giải Toán trên máy tính cầm tay Việt Nam , ông thầy già giản dị ,vui vẻ và dễ mến
Đi một chuyến quả thật vỡ ra nhiều điều …..



Tranh thủ chụp hình với thầy Nguyễn Trường Chấng

Ku Cầm trên bục nhận giải

Hai thầy trò

Hỉnh ảnh đội CASIO Đơn Dương

Một số hình ảnh về đổi tuyển Giái toán trên máy tính Casio Đon dương dự thi vòng Tỉnh .
Ảnh do Phan Khương cung cấp

Hết Tết

Hết Tết ,
Tổng kết từ mồng 1 đến mồng 5 xem thử nào
- Sáng mùng 1 : cả nhà đi chùa lễ Phật - thiếu hộ nhà Alpha-cu Pi vì chúng ăn Tết quê ngoại - cũng hơi buồn vì vắng vắng thiếu thiếu so với năm ngoái .sau đó tách ra nhà nào về nhà nấy . Hộ nhà cu Gôn sau khi xuống nhà ngoại chúc Tết rồi rủ nhau lên chùa Giác Nguyên chụp hình chụp bóng ...
- Chiều mùng 1 : Vớ vẩn thật , máy tính không hư ngày nào khác lại nhằm ngay ngày mùng 1 mà hư , vật vả cả buổi chiều 0 xong ...vì mấy con virus chết tiệt từ USB của con lừa chị mượn đâu đó ... Hết hạn sử dụng cái BKAV Pro này phải chuyển hướng , quảng cáo cho cố vào , 300K/năm mà chả ra gì , không ngăn chặn được bọn "siêu đa hình"
- Sáng mùng 2 : Trực nhà cho ôb nội đi chúc Tết . Gọi chuyên gia máy tính LND lên sửa , cài lại thôi . Xong, upload ảnh lên Picasa , quang cáo cái sự đẹp trai , đẹp gái và đẹp ...trẻ con cho họ hàng xem.
- Chiều mồng 2 : cafe-cafao , long nhong hết giờ , tối vào song sìlat , mượn tiền bà ngoại chơi lấy hên , lời 10 K hihiiii.
- Sáng mồng 3 : Làm vài ván cờ với bác Lễ và bác Thu . lòng vòng hết giờ , chả có gì đặc biệt .
- Chiều mồng 3 : cũng như buổi sáng - khác là tối binh Xập xám.
-Sáng mồng 4 : thực sự là hết Tết rồi , chuẩn bị cúng đưa , bàn bạc chuyện xây nhà xây cửa với sự góp ý của anh rể 1 cách nhiết tình , có cả KTS xây dựng là em "cột chèo" - nhậu nhẹt 1 tăng .
- Chiều mồng 4 : lại xuồng nhà ngoại , lại tán láo . Tối đưa 2 chị em lừa chị và lừa em sau khi vỗ béo chúng 3 ngày Tết ,chúng lên cân , xinh ra và ...tai dài ra 1 chút .
- Sáng mồng 5 : Đi Đalạt , đòng đưa cả đổi 8h 30 mới xuất phát , tơi nơi uống cafe , với 1 anh Tây chính hiệu tên Jan , không nói được chuyện gì vì nó 0 biết Tiếng Việt và mình thì dốt tiếng Anh .... chờ 1 lúc để hộ Nha trang lên , thăm hỏi người quen phía vợ , đi Thung lũng tình yêu , chụp hình chụp bóng như mọi năm.Đà lạt năm nay khác vì hồ Xuân Hương chỉ là 1 vũng sinh lầy không hơn không kém , nhìn xấu tệ . Dự tính ở lại nhưng cuối cùng về trong ngày vì Đa lạt chán quá , tất nhiên cu Gôn khóc ầm ĩ vì muốn ở lại . Nhưng về thôi , chiếc Future gia nua chạy lên tới Đalạt , yên ra đang yên , xe ra đàng xe , 2 thứ ấy 0 còn là 1 thể thống nhất nữa , nhưng cũng chở được 106kg không kể tài xế từ Đà lạt về Đơn dương (56kg trẻ em và 50 kg người lớn)
Trong lúc đi về phải chịu đưng 1 sự giằng xe không tưởng tượng nổi vì 2 ngày liền chỉ ăn vào mà ... không cho ra . Kinh hãi thật , về tới nhà không kịp nói chuyện gì là vất xe và ..phi thẳng vào toa-let , lúc ấy mới cảm thấy sung sướng và hạnh phúc .
Sau đó xuống ngoại và làm 1 chậu ghẹ hấp bia ngon tuyệt do em "cột chèo" đem từ quê vào .
Hết

Hái lộc đầu năm

Chậc- phải nói là hơn 40 năm qua , lân đầu tiên mình ra khỏi nhà lúc giao thừa . Đi 1 vòng xuống phố , tính đi tới chùa Giác Nguyên nhưng ..xa quá đi còn cách chùa 999 m thì 2 VC dừng lại quay về ghé vào chùa Giác Hoàng . Lâu lắm rồi mới đạt chân vào Đại điện , chỉ ngó lên Tương Phật chứ không làm lễ , sau đó hái lộc đầu năm . Bà xả chỉ được 1 phong bao 500 VNĐ , còn mình lại được những gấp 10 lẫn chỗ ấy , khoái thật .
Sáng mộng một Tết cả nhà lại lên chùa , nghĩ áy náy ...ngài ngại thế nào ấy nên mình quyết tâm phải vào lễ Phật , lạy 3 lạy 1 cách thành kính (vụ này quả là mới ) .
Không biết năm nay làm ăn thế nào. Năm ngoái bị sao quả tạ chiếu nên lắm chuyện phiền toái . Hy vọng năm nay phải ngon lành hơn .
Bực mình mấy ông nhà đèn , đêm 30 Tết mà cúp điện đến 2 lần , may cuối cùng thì điện cũng sáng lại , may thật.